DarkFlash Azərbaycan

```html

PC-niz adi haldan daha səs-küylü işləyir və kadr tezlikləri aşağı düşür. Toz filtrlərini təmizləmisiniz, fanları yoxlamısınız, amma temperatur hələ də yüksəlir. Səbəb sisteminizdə ən çox diqqətdən kənarda qalan komponent ola bilər: termal pasta.

Bir çox istifadəçi CPU soyuducunu bir dəfə quraşdırır və illərlə onu unudur. Lakin termal pasta daimi deyil. Zamanla keyfiyyətini itirir, quruyur və effektivliyini azaldır.

Qızıl qayda: termal pasta əslində nə qədər davam edir?

Termal pasta üçün dəqiq bir son istifadə tarixi yoxdur, lakin aparat mütəxəssisləri və istehsalçılar arasında ümumi qəbul edilmiş müddətlər mövcuddur.

Standart termal pasta: hər 2–3 ildən bir.
Yüksək performanslı / premium pasta: hər 3–5 ildən bir.
Zavoddan vurulmuş pasta (hazır PC-lər / noutbuklar): adətən daha aşağı keyfiyyətlidir, 2 ildən sonra dəyişdirilməsi tövsiyə olunur.

Niyə bu qədər fərq var?

Daha ucuz silikon əsaslı pastalar tez quruyur (“bərkiyir”), bu isə çatların və hava boşluqlarının yaranmasına səbəb olur. Premium pastalar isə daha keyfiyyətli tərkibə malikdir və daha uzun müddət maye qalır.

Bundan əlavə, əgər siz kompüterinizi gündəlik olaraq ağır yüklərlə (video montajı, 4K oyun, AI render) istifadə edirsinizsə, istilik dövrləri pastanın daha tez sıradan çıxmasına səbəb olur. Yalnız internet gəzintisi üçün istifadə edilən sistemlərdə isə bu proses daha yavaşdır.

PC-nizin dərhal yeni termal pastaya ehtiyacı olduğunu göstərən 5 əlamət

PC-niz problemi sizə özü bildirir. Aşağıdakı əlamətlərdən hər hansı birini görürsünüzsə, termal pasta dəyişməyin vaxtıdır:

Boş vəziyyətdə temperaturun artması

Əgər CPU heç bir iş görmədiyi halda 50°C və ya daha yuxarı temperatur göstərirsə (əvvəllər 35°C idisə), istilik ötürülməsi artıq effektiv deyil.

Fanların qəfil səs-küyü

Sadəcə brauzer açarkən belə fanlar 100% sürətlə işləməyə başlayırsa, bu, soyuducunun istiliyi çipdən uzaqlaşdıra bilmədiyini göstərir.

Termal boğulma (Thermal Throttling)

Oyun zamanı 20–30 dəqiqədən sonra gecikmələr və donmalar yaranırsa, CPU və ya GPU zədələnmənin qarşısını almaq üçün öz sürətini azalda bilər.

Sistemin gözlənilməz sönməsi

Ağır tapşırıqlar zamanı qəfil sönmələr ciddi xəbərdarlıq əlamətidir.

Vizual yoxlama

Əgər hər hansı səbəbdən soyuducunu çıxarırsınızsa, mütləq pastanı yenisi ilə əvəz edin. Köhnə pastanı heç vaxt yenidən istifadə etməyin.

CPU və GPU: niyə videokartda pasta dəyişmək fərqlidir?

CPU üzərində termal pasta dəyişmək standart texniki baxım sayılır. Risk azdır və nisbətən asandır.

Lakin GPU üçün bu proses daha mürəkkəbdir:

Zəmanət riski

Bir çox regionda videokartın arxa panelini açmaq istehsalçı zəmanətini ləğv edə bilər.

Mürəkkəblik

GPU-larda yalnız əsas çip deyil, eyni zamanda VRAM və VRM üçün termal pad-lərlə işləmək tələb olunur.

Açıq kristal (Direct Die)

CPU-lardan fərqli olaraq GPU-larda istilik paylayıcı qapaq (IHS) yoxdur. Quraşdırma zamanı bir səhv təzyiq çipin çatlamasına səbəb ola bilər.

Məsləhətimiz

CPU üçün termal pastanı müntəzəm texniki baxım kimi dəyişin. GPU üçün isə yalnız temperatur kritik səviyyədədirsə və zəmanət müddəti bitibsə bu addımı atın.

Termal pasta niyə sıradan çıxır? (Pump-out effekti)

Niyə termal pasta əbədi qalmır? Bunun iki əsas səbəbi var:

Quruma

Pastanın tərkibindəki həlledicilər zamanla buxarlanır və nəticədə hamar maye quruyaraq çatlamış, istiliyi zəif ötürən bərk kütləyə çevrilir.

“Pump-out” effekti

CPU və GPU qızdıqda genişlənir, soyuduqda isə yığılır. Minlərlə belə istilik dövrü nəticəsində termal pasta fiziki olaraq çipin mərkəzindən kənarlara doğru “sıxışdırılır” və ən isti hissə kifayət qədər örtülməz qalır.

(CPU üzərində qurumuş termal pasta. Mənbə: CPU Ninja)

Qısa bələdçi: termal pastanı necə düzgün təmizləmək və tətbiq etmək olar?

PC-nizi yeniləməyə hazırsınız? Ən yaxşı nəticə üçün bu sadə addımları izləyin:

Köhnə pastanı təmizləyin

99% izopropil spirt və tiftiksiz parça (və ya qəhvə filtri) istifadə edərək həm CPU-nun, həm də soyuducunun səthindən köhnə, bərkiyən pastanı tam silin.

Düzgün miqdarda tətbiq edin

Çox pastaya ehtiyac yoxdur. Əksər standart prosessorlar üçün CPU-nun mərkəzinə noxud böyüklüyündə bir damcı kifayətdir.

Quraşdırma təzyiqi

Pastanın bərabər yayılması üçün soyuducunun vintlərini xaçvari (X) ardıcıllıqla sıxın.

(darkFlash DN360D Liquid CPU Cooler)

Pro məsləhət:

Ən yaxşı CPU və ya AIO maye soyuducu belə termal pasta qurudursa, effektiv işləməyəcək.

Nəticə

Termal pasta ucuzdur, lakin bahalı avadanlıqlarınızın uzunömürlülüyündə həlledici rol oynayır. Onu hər 2–3 ildən bir dəyişməklə PC-nizin daha səssiz, sərin və sürətli işləməsini təmin edirsiniz. 5 dollarlıq qurumuş pasta 500 dollarlıq CPU-nuzu riskə atmasın!